1. Պետության Հատկությունները
Պետությունը մի կառույց է, որն ունի հստակ տարածք, բնակչություն և կառավարություն: Պետության հիմնական հատկանիշներն են՝
- Տարածք: Պետության սահմաններով նշված տարածքը, որտեղ այն իրականացնում է իր իշխանությունը:
- Բնակչություն: Այն մարդիկ, ովքեր ապրում են տվյալ տարածքում և ենթարկվում են պետության օրենքներին:
- Իշխանություն: Պետությունն ունի իր տարածքում բարձրագույն իրավասությունը և կարողանում է որոշումներ կայացնել առանց արտաքին միջամտության:
- Կառավարություն: Իշխանությունը գործի դնելու համար անհրաժեշտ գործիք, որն ապահովում է օրենքների կիրառումը և հասարակական կարգի պահպանումը:
- Օրենքներ: Հստակ կանոններ, որոնք կարգավորում են պետության և քաղաքացիների հարաբերությունները:
2. Ինչպե՞ս է պետությունը կարգավորում հասարակական կյանքը
Հայաստանում պետությունը կարգավորում է մարդկանց կյանքը՝ ընդունելով և կիրառելով օրենքներ, որոնք ուղղված են հասարակական կարգի և անվտանգության ապահովմանը։
- Օրենսդրություն: Օրենքները քննարկվում և ընդունվում են Ազգային ժողովի կողմից: Դրանք կարգավորում են ամեն ինչ՝ ճանապարհային երթևեկությունից մինչև գործարար հարաբերություններ:
- Կազմակերպություններ և ծառայություններ: Կառավարությունը տրամադրում է տարբեր ծառայություններ, օրինակ՝ կրթություն, առողջապահություն և սոցիալական ապահովություն:
- Ոստիկանություն և բանակ: Պետությունը պահպանում է քաղաքացիների անվտանգությունը, ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին սպառնալիքներից:
- Դատական համակարգ: Կառավարությունը լուծում է վեճերը և վերահսկում է, որ օրենքները ճիշտ կիրառվեն:
Հայաստանում, օրինակ, գործող սահմանադրությունը ապահովում է քաղաքացիների իրավունքների և պարտականությունների հիմքը: Պետության որոշ օրենքներ ուղղված են պատմամշակութային ժառանգության պահպանմանը կամ շրջակա միջավայրի պաշտպանությանը: Օրինակ՝ Հայաստանում հանքերի շահագործման կամ անտառների հատման հարցերը խիստ կարգավորվում են օրենքներով:
3. Պետական Իշխանության Հատկությունները
Հայաստանի պետական իշխանությունը ունի հետևյալ հատկանիշները՝
- Իրավական Լեգիտիմություն: Իշխանությունը հիմնված է օրենքների և Սահմանադրության վրա:
- Պաշտոնականություն: Օրենքների կիրառումն ու քաղաքացիների պաշտպանությունը պետության իրավասության ներքո են:
- Մոնոպոլիա բռնության կիրառման հարցում: Միայն պետությունն ունի օրինական ուժ կիրառելու իրավունք, օրինակ՝ ոստիկանության կամ բանակի միջոցով:
- Կենտրոնացվածություն: Իշխանությունն իրականացվում է կառավարական մարմինների միջոցով:
- Հիմնավորվածություն: Պետական իշխանությունը պետք է ծառայի ժողովրդի շահերին:
4. Պետության Ինքնիշխան Իրավունքները
Հայաստանը, որպես ինքնիշխան պետություն, ունի մի շարք իրավունքներ, որոնք ներառում են՝
- Օրենքների ընդունում: Պետությունն ինքն է որոշում իր տարածքում գործող կանոնները:
- Սահմանների պաշտպանություն: Բանակը և սահմանապահ ծառայությունը պաշտպանում են երկրի տարածքային ամբողջականությունը:
- Տնտեսության կառավարում: Պետությունն ունի իրավունք վերահսկելու իր բնական ռեսուրսները, հարկերի հավաքագրման գործընթացը և առևտրային գործունեությունը:
- Դիվանագիտական հարաբերություններ: Հայաստանը կարող է հարաբերություններ հաստատել այլ պետությունների հետ՝ կնքելով պայմանագրեր և համագործակցության համաձայնագրեր:
- Մշակութային ժառանգության պաշտպանություն: Օրենքներով ապահովվում է պատմամշակութային կոթողների պահպանությունը:
Հայաստանը, լինելով ժողովրդավարական պետություն, ունի նպատակ՝ պահպանել հասարակության կարգը և քաղաքացիների իրավունքները՝ միաժամանակ ստեղծելով բարեկեցիկ պայմաններ բոլորի համար:
Լևոն Վարդանյան 